دلایل ۱۳ گانه برای راه‌اندازی استارتاپ در اروپا

آنچه به دست خواهید آورد... اگر مایل به دانستن اطلاعات کامل در خصوص مزیت‌های راه‌اندازی کسب‌وکار از طریق ویزای استارتاپ اروپا هستید و یا به دنبال پیدا کردن بهترین کشور برای استارتاپ هستید، این مقاله برای شما نوشته شده است. پس از خواندن این مقاله تا انتهای آن، شما دلایل زیادی برای یک آغاز جدید به دست خواهید آورد. موضوعاتی که پس از خواندن این مقاله دربارۀ آن‌ها دانسته‌اید:

• بازار بزرگ اروپا
• سلامت و شفافیت قوانین
• تنوع ساختارهای اقتصادی
• یکپارچگی جغرافیایی
• منابع انسانی کارآمد
• ثبات سیاسی و پیش‌بینی‌پذیری
• سهولت در پایه‌گذاری کسب‌وکار
• تنوع جغرافیای فرهنگی
• سیاست‌های رفاهی و کیفیت زندگی
• جوامع بزرگ مهاجران موفق
• نزدیکی جغرافیایی به ایران
• هزینه‌های اقامت و راه‌اندازی کسب‌وکار
• اکوسیستم پیشرفته و قابل اتکا

1. بازار بزرگ اروپا هر فعالیت اقتصادی، اعم از تولید و یا خدمات، زمانی قابلیت رشد را خواهد داشت که با بازاری بزرگ، مصرفی و رقابت‌پذیر روبه‌رو باشد. قارۀ اروپا با 10 میلیون کیلومتر مربع شاید خیلی بزرگ نباشد، اما دومین جمعیت با تراکم بالا در جهان را پس از جنوب شرق آسیا دارد. بیش از 740 میلیون نفر در قالب 50 کشور در اروپا ساکن هستند. هوای معتدل در اغلب این قاره از آن محلی عالی برای زندگی و خاک حاصل‌خیز و آب همیشه در دسترس و یک جغرافیای نمونه برای تولید ساخته است. مردم اروپا همچنین در حدود 34% تولید ناخالص سرانه جهان را تشکیل می‌دهند. اروپا با 22.9 تریلیون دلار بالای امریکای 21 تریلیون دلاری و چین 14.2 تریلیون دلاری قرار دارد. همچنین در سال 2009 اروپا تبدیل به ثروتمندترین نقطۀ جهان شد. این درست است که جوامع اروپایی به میزان امریکا جامعۀ مصرف‌گرایی ندارد، اما نرخ استفاده از خدمات در این قاره همچنان رتبه یک جهانی را در اختیار دارد. 2. سلامت و شفافیت قوانین شاخص فساد یا Corruption Perceptions Index که در محورهای متنوع، میزان سهولت و سلامت قوانین اقتصادی و اجتماعی را در کشورهای مختلف محاسبه و هر سال اعلام می‌نماید، یکی از بهترین منابع ممکن برای درک تکامل قانونی کشورهای جهان و میزان تطبیق‌پذیری مردم هر کشوری با قوانین آن است. در گزارش سال 2018 بانک جهانی، از میان 20 کشوری که بهترین امتیاز را در این زمینه دریافت کرده‌اند، 15 کشور اروپایی هستند. پنج کشور باقی‌مانده کانادا، سنگاپور، استرالیا، ژاپن و هنگ کنگ می‌باشند. برای مثال ایالات متحده امریکا، چین و یا برزیل نیز در لیست بهترین‌ها نیستند. این دستاورد اتفاقی نیست. از خاطر نبریم، که اولین قوانین مدرن مدنی در اروپا پایه‌گذاری شده است و اغلب قوانین اساسی کشورهای مختلف (برای مثال خود ایران) براساس قانون اساسی فرانسه نگارش و تصویب شده است. دربارۀ قانون‌پذیری اروپایی‌ها حکایات زیادی وجود دارد و شاخص‌های مختلف جهانی اثبات می‌کند میزان خشونت در کشورهای عضو اتحادیۀ اروپا، از تمامی قدرت‌های اقتصادی دیگر جهان پایین‌تر است. برای مثال براساس گزارش Global Finance و براساس شاخص Safety Index و در میان بیست کشور برتر جهان، باز هم شاهد 17 کشور اروپایی و فقط سه کشور در باقی جهان هستیم. 3. تنوع ساختارهای اقتصادی در اروپا، شما خواهید توانست دولت‌های متنوع با چهارچوب‌های اقتصادی مختلف را اعم از لیبرال، سوسیال و سوسیال دمُکرات شاهد باشید. همچنین پیمان‌های مختلف اقتصادی بین کشوهای اروپایی در جریان است که شنگن و حوزه مالی متحد اروپا از بقیه مشهورتر هستند. مجموع این اتحادیه‌ها باعث شده است که تغییرات اقتصادی، در این کشورها دامنه تغییر بسیار کمی داشته باشند. ذهنیت اروپای متحد در برخی از کشورهای بزرگ‌تر همانند آلمان و فرانسه باعث شده است که حتی بحران‌های اقتصادی در کشورهای دیگر نظیر یونان، اسپانیا و ایتالیا، در کوتاه‌مدت کنترل شوند. هرچند این روزها برخی از دولت‌های راست‌گرا در مجارستان و ایتالیا و ماجرای برگزیت، اتحادیۀ اروپا را تضعیف کرده است، اما درنهایت تجربه نشان داده است که سیاستمداران اروپایی اتحادگرا همواره غالب بوده‌اند. این مهم در انتخابات اخیر (2019) پارلمان اروپا به اثبات رسید. نکته مهم در این فرایند این است که تنوع ساختارهای اقتصادی و تفاوت‌هایی که در عرضه و تقاضا در این کشورها وجود دارد، آن را مقصدی مناسب برای هر نوع کسب‌وکاری کرده است. برخی از کشورها صنعتی‌تر هستند همانند آلمان و فرانسه. برخی بر توریسم تأکید بیشتری دارند همانند یونان و اسپانیا. بعضی از آن‌ها بر مناسب‌سازی شرایط برای تولید انبوه برنامه‌ریزی کرده‌اند همانند اسلواکی و لهستان و درنهایت برخی از آن‌ها به طرف سرمایه‌گذاری بر اکوسیستم‌های استارتاپی می‌روند همانند انگلیس، نروژ و اسلوونی. این شرایط متنوع، باعث شده است انگیزه‌های کارآفرینی در کشورهای مختلف و مطابق برنامه‌های بالادستی توسعه، هدفمند و پرسرعت اجرا شود. 4. یکپارچگی جغرافیایی به‌رغم این‌که اروپا به لحاظ جغرافیایی به اروپای غربی، شمالی، مرکزی و شرقی تقسیم می‌شود، و هرکدام از آن‌ها دارای تفاوت‌هایی به لحاظ سرزمینی، زبانی و فرهنگی هستند، اما توافق‌های شنگن و EEU (حوزه مالی یورو) باعث شده است که نوعی یکپارچگی در این کشورها ایجاد شود. شما با داشتن اقامت در هر کدام از کشورهای عضو شنگن بدون ویزا به تمامی آن‌ها تردد کرده و می‌توانید کسب‌وکار تأسیس کرده و یا خانه و ماشین بخرید. همچنین در خصوص کشورهای اروپایی که عضو شنگن نیستند نیز به راحتی و به سرعت با ویزا قابلیت تردد خواهید داشت. فاصلۀ برخی از پایتخت‌های اروپایی با یکدیگر بسیار اندکند. برای مثال وین و براتیسلاوا (به ترتیب پایتخت‌های اتریش و اسلواکی) تنها 80 کیلومتر فاصله دارند و با قطارهای تندرو این مسیر حدود 45 دقیقه می‌باشد. همچنین لوبلیانا و زاگرب (پایتخت‌های اسلوونی و کرواسی) 130 کیلومتر با یکدیگر فاصله دارند. برای درک بهتر این فاصله بهتر است بدانید قطر شمال به جنوب شهر تهران، در حدود 65 کیلومتر است! بهترین و متراکم‌ترین خطوط راه‌آهن و جاده‌ای جهان را شما در اروپا خواهید دید. همچنین رودهای بسیار بزرگ و طولانی در میان کشورها و دریا و اقیانوس در اطرافش باعث شده است که حمل‌ونقل دریایی همواره یک گزینه مطلوب در اروپا باشد. صرفاً درنظر داشته باشید که رود دانوب از 9 کشور اروپایی گذر می‌کند. 5. منابع انسانی کارآمد 35 دانشگاه از 100 دانشگاه برتر جهان در اروپا واقع شده است. یعنی کمی بیش از یک سوم بهترین دانشگاه‌های جهان. همچنین انگلستان رتبه دوم بهترین Business School‌ها را در جهان دارد. همچنین در گزارش جهانی بهترین اکوسیستم‌های کارآفرینی در جهان، از مجموع 50 شهر، 27 شهر در قاره اروپا قرار دارد. این بدین‌معناست که شبکه‌ای از امکانات کارآفرینی و در رأس آن‌ها منابع انسانی کارآمد در اغلب پایتخت‌های اروپایی وجود دارد. شرایط جذاب زندگی در کشورهای اروپایی همچنین باعث شده است که به غیر از خود اروپایی‌ها، بسیاری از متخصصین آسیایی، خاورمیانه‌ای و حتی امریکایی در دهۀ اخیر به اروپا مهاجرت کنند. همچنین بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های اروپایی پس از اتمام تحصیل، جذب برنامه‌هایی همانند Startup Visa شده و همان‌جا مشغول به کارآفرینی می‌شوند. در یک نمای کلی باید بدانیم که هیچ‌جایی در جهان به غیر از ایالات متحده امریکا، در زمینه تأمین سرمایه‌های انسانی به‌اندازۀ اروپا کارآمد نیست. 6. ثبات سیاسی و پیش‌بینی‌پذیری تأثیر مستقیم تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اجتماعی بر شرایط اقتصادی، برای هیچ‌کس شفاف نباشد، ما ایرانی‌ها آن را به‌خوبی می‌دانیم. ثبات سیاسی شگفت‌انگیز اروپا در نیم قرن اخیر، اروپا را به مهد سرمایه‌پذیری تبدیل کرده است. چه بسیار طرح‌هایی که در پارلمان‌های اروپایی رد می‌شوند، چون ممکن است این ذهنیت را در بازار ایجاد کنند که رفتارهای اروپا پرریسک است. حد شاخص بورس‌های کشورهای مطرح اروپایی جز در دورۀ سه ساله‌ای که اقتصاد جهان دچار اختلال شده بود، در چهل سال اخیر همواره پیش‌بینی‌پذیر بوده است. بدیهی است که پیش‌بینی‌پذیر بودن تحولات اقتصادی این کشورها در دریافت رتبه‌های بالا در امنیت سرمایه‌گذاری در این کشورها نقش اصلی را داشته است. یکی از دلایلی که صدراعظم آلمان در سال 2011 برای بسته کمکی مالی به یونان اعلام کرد همین موضوع بود. او به این موضوع اشاره کرد که اگر یک کشور اروپایی ورشکست شود، از نظر بازار یعنی هر کدام دیگر هم می‌تواند و اروپای متحد اجازه این اتفاق را نخواهد داد. 7. سهولت در پایه‌گذاری کسب‌وکار شاخص جهانی سهولت در راه‌اندازی کسب‌وکار با محاسبه محورهایی متنوع، هر ساله فهرستی شامل همۀ کشورهای جهان را ارائه می‌دهد و برترین و بدترین کشورها را معرفی می‌نماید. اخذ اقامت آسان، قوانین سادۀ مالکیت، قوانین شفاف تأسیس شرکت، سریع به دست آوردن امکانات صنعتی همچون انشعاب برق و تلفن، سرعت و کیفیت اعتبار و وام، مطلوب بودن قوانین مالیاتی و بسیاری از محورهای دیگر در این رتبه‌بندی مؤثر هستند. براساس آمار منتشره سال 2018، از پنجاه کشوری که در صدر این لیست قرار دارند، 34 کشور اروپایی هستند! یعنی به‌جز جزایر کوچک و واتیکان، باقی کشورهای اروپایی نهایتاً تا رتبه 60 را در اختیار دارند. لازم به ذکر است در این رتبه‌بندی در میان 190 کشور، ایران رتبه 128 را دارد؛ و صد البته در شاخص دسترسی آسان و کم‌هزینه به رسانه‌های رسمی در رتبۀ 173 بین 190 کشور است! توسعه مداوم این شاخص در کشورهای کوچک‌تر اروپایی به‌خصوص بیشتر جدی گرفته می‌شود. در دهه اخیر دانمارک و یا اسلوونی با حضور در سطوح بالای همین لیست‌ها خودشان را به اقتصاد جهان تحمیل کرده و روند سرمایه‌پذیری را سرعت بخشیده‌اند. این شاخص همچنین برای استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچکی که توانایی پرداخت هزینه‌های وکلای خاص را برای توسعه کسب‌وکارشان ندارند یک مزیت است که مستقیماً بر موفقیت آتی آن‌ها تأثیرگذار خواهد بود. 8. تنوع جغرافیای فرهنگی فقط در کشورهای عضو اتحادیۀ اروپا 23 زبان رسمی وجود دارد. اگر کل زبان‌های ساکنین اروپا را در نظر بگیریم از 50 زبان هم فزون‌تر است و همان‌طور که می‌دانید زبان تأثیری جدی بر فرهنگ گویش‌ورانش دارد. اروپا سرزمین تفاوت‌های بزرگ زبانی و فرهنگی در فواصل بسیار کوتاه است. گاهی با سی دقیقه رانندگی شما با دو دنیای متفاوت روبه‌رو می‌شوید. یکی از جذابیت‌های اروپا برای آدم‌های جست‌وجوگر همین خاصیت آن است؛ این‌که به مناسب کار و یا تفریح مدام در حال مواجهه با آدم‌های متفاوت هستید، می‌تواند یک جذابیت ویژه باشد که در کشورهای توسعه‌یافته مشابهش را کمتر خواهید یافت. این خاصیت باعث شده است خود اروپایی‌ها هم به لحاظ فرهنگی پذیرنده باشند. یکی از دلایلی که کسب‌وکارهای سنتی در اروپا معمولاً موفق می‌شوند همین موضوع است. شما اهل هرجایی که باشید در پایتخت‌های اروپایی می‌توانید رستورانی را پیدا کنید که غذاهای کشور شما را ارائه می‌دهد. همۀ پایتخت‌های اروپایی رستوران ایرانی دارند. (حتی تالین، پایتخت کشور کوچک استونی) یا برای مثال فروش سوغات کشورهای دیگر در اروپا امری طبیعی است. شما می‌توانید در شهر تولدو در اسپانیا فروشگاهی را بیابید که ترمه ایرانی می‌فروشد! اروپایی‌ها عادت دارند که با فرهنگ‌های دیگر تعامل داشته باشند. الجزایری‌های فرانسه، ترک‌های آلمان، هندی‌های انگلیس و ایرانی‌های سوئد، نمونه‌هایی از مهاجرپذیری و تعامل خوب اروپایی‌ها با دیگر ملل است. 9. سیاست‌های رفاهی و کیفیت زندگی دو سیستم رتبه‌بندی برای شاخص‌های کیفیت زندگی در جهان وجود دارد. در شاخص کیفیت زندگی Quality of Life 11 کشور از 15 کشور و در شاخص جهانی توسعه انسانی Human Development Index (HDI) 34 کشور از 50 کشور بالای لیست اروپایی هستند. این آمارها باید بتواند شما را به‌خوبی راهنمایی کند. همچنین براساس آمارهای جهانی در لیست بهترین شهرهای جهان برای زندگی کردن، و در ده گزینۀ اول تنها شهرهای غیر اروپایی، ونکوور کانادا و اوکلند در نیوزیلند هستند. بهترین شهر جهان برای زندگی کردن در این لیست، وین پایتخت اتریش است. (آمارهای 2019) آزادی مذهبی، آزادی رفتاری، امنیت اجتماعی، حقوق قانونی، حفظ حریم خصوصی، حق کار و تحصیل، درآمد میانگین بالا و عدم تفاوت‌های جنسیتی و قومی، شاخص‌های اصلی در تهیه این آمارها هستند. بیمه‌های بیکاری، هزینه‌هایی که اغلب کشورها بابت تعدد فرزند پرداخت می‌کنند، حمایت‌هایی که از توان‌یابان انجام می‌شود و خدمات اجتماعی رفاهی اروپا در جهان معروف بوده و معمولاً الگو قرار می‌گیرد. امنیت شهری نیز به‌خصوص در کشورهای اروپای مرکزی و شمالی در بالاترین سطح جهانی قرار دارد. شاخصی که برای مثال امریکا در آن رتبۀ بسیار پایینی دارد. 10. جوامع بزرگ مهاجران موفق بیش از 25 میلیون مهاجر رسمی، 6 میلیون مهاجر غیر رسمی و 44 میلیون مهاجر نسل دو و نسل سه در اروپا زندگی می‌کنند. نسبت به کل جمعیت اروپا، این آمار یعنی حدود 10% ساکنین اروپا، مهاجرین و خانواده‌هایشان هستند. برخی از این جوامع همان‌طور که به آن اشاره شد، از دیدگاه خود اروپایی‌ها مفید تلقی می‌شوند. یک نگاه سرسری به تیم‌های ورزشی اروپایی به شما نشان می‌دهد که مهاجران چه تأثیری بر این کشورها داشته‌اند. در مجموع، در حدود 4% نمایندگان پارلمان، شهردارها و مسئولان محلی در اروپا مهاجرین هستند. از این لحاظ شاید صادق‌خان شهردار پاکستانی لندن یک نماد بسیار معروف تلقی شود. صد البته در برخی از کشورها به‌خصوص آلمان، ایتالیا و مجارستان بخش‌هایی از مردم با این فرایند مهاجرپذیری همراه نبوده و رویکردهای نژادپرستانه دارند؛ اما بخش زیادی از این حساسیت در اروپا، متوجه ترک‌ها و افریقایی‌هاست. برای مثال هندی‌ها، چینی‌ها، ایرانی‌ها و اهالی امریکای جنوبی که به اروپا رفته‌اند در اغلب موارد مورد پذیرش قرار گرفته‌اند. بدیهی است که عدم تسلط به زبان‌های اروپایی و تضادهای مذهبی که در رفتار و پوشش مهاجرین نمایش پیدا کند، در بروز مشکلات این‌چنینی مؤثر است. اما مشخصا در دنیای استارتاپ ها ما عملا با چنین رویکردهای موسوم به تضاد فرهنگی روبرو نیستیم. حجم بسیار بالای مهاجرانِ موفق در بخش استارتاپ های اروپایی و نقش پر رنگ آنان در اکولوژی اقتصادی اروپا نشان واضحی از این موضوع است. در بخش قصه های موفقیت در این وب سایت بیشتر در این خصوص بخوانید. 11. نزدیکی جغرافیایی به ایران این گزینه شاید برای خیلی‌ها حائز اهمیت نباشد؛ اما برای بیزنس‌من‌هایی که مدام می‌خواهند بین دوکشور در رفت‌وآمد باشند، و یا کسانی که به هر دلیلی بیشتر نگران خانواده و یا پدر و مادر خود هستند و قصد دارند به صورت مدام در رفت‌وآمد باشند، اتفاقاً بسیار تعیین‌کننده است. فاصله تهران ـ وین 3000 کیلومتر است! یعنی کمتر از دو برابر فاصلۀ 1520 کیلومتری تبریز ـ مشهد! یک پرواز معمولی تهران ـ وین شما را در چهار ساعت به مقصد می‌رساند. این فاصله را با تهران ـ ونکوور با 10.500 کیلومتر و 21 ساعت طول مدت پرواز در نظر بگیرید! فارغ از هزینه‌های بالای پرواز به استرالیا، کانادا و امریکا، و همچنین به غیر از طولانی بودن پروازها، یک عامل دیگر هم در این میان نقش دارد. بنابر تجربه‌های قبلی، معمولاً ایرانی‌های ساکن کانادا و یا استرالیا در چند سال اول سالی یک بار و سپس زمان دیدار از ایران را تا سه سال بالا می‌برند و این موضوع بسیار طبیعی است. هیچ آدمی دوست ندارد یک دهم درآمد سالانه خود را پول هواپیما بدهد و در مورد بسیاری از هموطنان این اتفاق رخ می‌دهد. 12. هزینه‌های اخذ اقامت و راه‌اندازی کسب‌وکار یکی از مهم‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین موارد این لیست، هزینه‌هایی است که شما برای اخذ اقامت یا ویزا از طریق الگوی استراتاپ ویزا و در یک کشور خارجی باید داشته باشید. به صورت عمومی این اشتباه در سطح جامعه فراگیر شده است که هزینه‌های این روند در کانادا و استرالیا از اروپا کمتر است. تا سال 2015 شاید همین‌طور بوده باشد اما پس از پذیرفتن حجم زیادی از مهاجران در این کشورها سیاست‌ها تغییر پیدا کرده است. برای مثال میزان سرمایه مورد نیاز برای اخذ استارتاپ ویزای کانادا حداقل ۷۵.۰۰۰ هزار دلار است در صورتی که استارتاپ ویزای انگلیس با ۰ پوند سرمایه گذاری قابلیت تحقق دارد! شاید این موضوع باورپذیر نباشد؛ چرا که بدیهی است کانادا نه در اقتصاد، نه در فرهنگ و نه در میزان اعتبار جهانی با بریتانیا قابل مقایسه نیست. همچنین هزینۀ دریافت استارتاپ ویزا در اغلب کشورهای اروپایی کمتر از 1۰.000 یورو است. همچنین با سرمایه‌گذاری‌های نه چندان زیاد در این کشورها می‌توان کسب‌وکارهای متنوع و سودآوری راه‌اندازی کرد. ۱۳. اکوسیستم پیشرفته و قابل اتکا لندن، برلین، پاریس و آمستردام از برترین اکوسیستم های کارآفرینی جهان هستند. تعداد بسیار بالای بازیگران مربوط به کسب و کارهای نوآورانه در اروپا، این قاره را در جایگاه دوم پس از ایالات متحده آمریکا قرار داده است. شتابدهنده ها، مراکز رشد، صندوق های سرمایه گذاری خطر پذیر، فرشتگان سرمایه گذار و قوانین تسهیلگر و پشتیبان بانکی و اداری از اروپا یک مقصد جذاب برای نوآوری و کارآفرینی ریسک پذیر ساخته است. در مجموعه مقالات اکوسیستم های استارتاپی اروپا در این زمینه بیشتر بخوانید. آشنایی با برنامه ارزیابی